Ψυχολογία των Χρωμάτων

Πώς τα χρώματα έχουν επίπτωση στην ψυχολογία μας
Πηγές: Pixabay

Τις περισσότερες φορές, τα χρώματα περνούν απαρατήρητα στην καθημερινή μας ζωή. Οι άνθρωποι συνήθως τα αντιλαμβάνονται όταν εμφανίζονται απρόσμενα, ως μια διαφορετική εικόνα. Όταν, για παράδειγμα, έρχεται η εποχή που ανθίζουν τα λουλούδια. Αυτά τα χρώματα που εμφανίζονται ξαφνικά μπροστά μας τα εκτιμούμε και χαιρόμαστε από την έντονη παρουσία τους. Εκείνα όμως που τα βλέπουμε καθημερινά φαίνεται πως τα αγνοούμε. Και όμως. Όταν πρόκειται για να τραβήξουν την προσοχή μας, τα χρώματα είναι τα πρώτα εργαλεία που θα χρησιμοποιήσουν κάποιοι. Και αυτό γίνεται με πολύ σκέψη και σχεδιασμό.

Ας πάρουμε για παράδειγμα τα χρώματα που έχουν επιλεγεί για τη σηματοδότηση και την κυκλοφορία. Οι πινακίδες που μας υποδεικνύουν να σταματήσουμε ή μας προειδοποιούν για κινδύνους έχουν κόκκινα χρώματα. Το ίδιο συμβαίνει και με τα πίσω φανάρια των αυτοκινήτων. Είναι κόκκινα και έντονα όταν προειδοποιούν τους οδηγούς που ακολουθούν ότι το μπροστινό αυτοκίνητο επιβραδύνει. Το κόκκινο είναι ένα πολύ έντονο χρώμα που προκαλεί συναισθηματικές αντιδράσεις. Η πιο προφανής σύνδεση και εξήγηση για αυτό είναι πως το κόκκινο είναι το χρώμα του αίματος. Και έτσι, παραδοσιακά σηματοδοτεί ένα μεγάλο πρόβλημα που απαιτεί την άμεση προσοχή μας. Τα σήματα για να σταματήσουμε και τα προειδοποιητικά φανάρια είναι κόκκινα γιατί το κόκκινο έχει εντυπωθεί στο ανθρώπινο μυαλό να σημαίνει κίνδυνο. Με άλλα λόγια, όταν βλέπουμε κόκκινο, αυτόματα το μυαλό μας αντιλαμβάνεται πως πρέπει να προσέχουμε και το σώμα μας έρχεται σε κατάσταση εγρήγορσης, ενώ οι αισθήσεις μας κορυφώνονται.

Σε άλλες περιστάσεις της ζωής όμως, πώς χρησιμοποιούνται τα διάφορα χρώματα;

Χρώματα και Συναισθήματα

Δεν είναι μόνο το κόκκινο χρώμα που προκαλεί συναισθηματική αντίδραση στους ανθρώπους. Το κόκκινο είναι ένα σκληρό χρώμα και τα συναισθήματα που διεγείρει είναι συνήθως επικεντρωμένα σε κάτι. Είναι πιεστικά, δημιουργούν ένταση. Για αυτόν τον λόγο άλλωστε χρησιμοποιείται. Το μπλε όμως, είναι αντίθετο από το κόκκινο σχεδόν σε κάθε συναισθηματική αντίδραση που προκαλεί. Το μπλε συνδέεται με συναισθήματα χαλάρωσης και ηρεμίας. Έτσι, χρησιμοποιείται στον υλικό κόσμο όταν υπάρχει στόχευση στη δημιουργία απαλών και ήπιων συναισθημάτων.

Κάποια άλλα χρώματα θεωρούνται πολύ ιδιαίτερα και ξεχωριστά σε σύγκριση με το κόκκινο ή το μπλε. Το μοβ, για παράδειγμα. Συχνά συνδέεται με την αριστοκρατία. Αυτή η αντίληψη έχει τις ρίζες της στα πολύ παλιά χρόνια. Όταν το χρώμα αυτό μπορούσαν να το φορούν μόνο όσοι είχαν αρκετά χρήματα να δαπανήσουν για να αγοράσουν ρούχα ή αξεσουάρ σε χρώμα μοβ. Γιατί; Επειδή εκείνη την εποχή το μοβ ήταν ένα πολύ δύσκολο χρώμα στην κατασκευή και διατήρησή του στα ρούχα. Δεν ήταν δυνατόν λοιπόν να αγοραστεί από τον μέσο καταναλωτή της εποχής, ο οποίος άλλωστε δεν έβρισκε επιπλέον κανέναν λόγο να δαπανήσει παραπάνω χρήματα μόνο και μόνο για το συγκεκριμένο χρώμα.

Από την άλλη μεριά, το πράσινο θεωρείται ένα ισορροπημένο χρώμα που τοποθετείται ανάμεσα στα άκρα και συχνά συνδέεται με τον πλούτο. Με δεδομένο μάλιστα πως είναι το χρώμα του χρήματος. Αυτό μάλλον μπορεί να εξηγήσει το γεγονός πως τα τραπέζια παιχνιδιών στα περισσότερα καζίνο έχουν χρώμα πράσινο. Με τον τρόπο αυτό, τα καζίνο προσελκύουν εκείνους τους παίκτες που αναζητούν τα μεγάλα κέρδη και αφήνουν μια υπόνοια υπόσχεσης για πλούτο και ευδαιμονία.

Χρώματα και Μάρκετινγκ

Ξέροντας πως οι άνθρωποι αντιδρούν διαφορετικά στις διάφορες χρωματικές αποχρώσεις, οι επαγγελματίες του μάρκετινγκ και της διαφήμισης προσπαθούν πάντα να χρησιμοποιούν τα χρώματα με τέτοιον τρόπο ώστε να πετυχαίνουν τους στρατηγικούς τους στόχους.

Τα αποτελέσματα μιας συγκεκριμένης χρήσης χρωμάτων είναι γνωστά και αναμενόμενα. Οι ανθρώπινες αποφάσεις είναι συχνά παρορμητικές. Και το χρώμα ενισχύει αυτή την έντονη έμφυτη προδιάθεση για  παρορμητικές ανθρώπινες αποφάσεις. Όπως τα τραπέζια των καζίνο είναι πράσινα για κάποιον λόγο, έτσι και στη διαφήμιση το μπλε χρησιμοποιείται για να μας χαλαρώσει και να μας ηρεμήσει.

Πολλές φορές όμως οι διαφημιστές χρησιμοποιούν μια άλλη τεχνική. Χρησιμοποιούν κόκκινο για να υποδηλώσουν πως θα υποφέρουμε χωρίς το συγκεκριμένο προϊόν. Αν δεν αγοράσεις το προϊόν, θα βρεθείς σε άσχημη θέση. Αυτό είναι το μήνυμά τους. Καλύτερα τότε να αγοράσεις για να μην μείνεις πίσω από τους άλλους ή για να μην κινδυνεύσεις.

Χρώματα και Εσωτερική Διακόσμηση

Τόνοι σε μπλε και πράσινο που προκαλούν χαλάρωση
Πηγές: Pixabay

Το χρώμα χρησιμοποιείται επίσης και στον σχεδιασμό και τη διακόσμηση εσωτερικών χώρων. Για τους ίδιους λόγους. Για παράδειγμα, το εσωτερικό των καζίνο είναι συνήθως έτσι φωτισμένο ώστε τα χρώματα να είναι απαλά και να θυμίζουν σούρουπο. Αυτό συμβαίνει διότι οι περισσότεροι νιώθουν ηρεμία και χαλάρωση εκείνες τις στιγμές της ημέρας. Τόνοι σε πορτοκαλί, ροζ και άλλες αποχρώσεις δανεισμένες από το ηλιοβασίλεμα είναι τα επικρατέστερα χρώματα στις μεγάλες κάθετες ή οριζόντιες επιφάνειες των καζίνο.

Παρόμοιες τεχνικές ακολουθούν και  τα μεγάλα εμπορικά κέντρα ή ακόμη και τα μικρά καταστήματα. Από την άλλη μεριά, οι γιατροί και οδοντογιατροί είναι πιστοί στις αποχρώσεις του μπλε, για να χαλαρώνουν τους ασθενείς τους. Αλλά και για να προσδώσουν στους χώρους τους μια εικόνα καθαρότητας και διαύγειας του νερού ή του καθαρού ουρανού. Φανταστείτε μια αίθουσα αναμονής σε ιατρείο ή νοσοκομείο να είναι βαμμένη σε έντονο κόκκινο χρώμα. Πόση ανησυχία και αναστάτωση θα ένιωθαν όσοι ήταν αναγκασμένοι να περιμένουν σε έναν τέτοιο χώρο;

Οι εξωτερικοί χώροι και οι κήποι δεν έχουν μείνει πίσω όσον αφορά τις σκόπιμες χρωματικές επιλογές. Υπάρχουν επαγγελματίες σχεδιαστές εξωτερικών χώρων που, εκτός των άλλων, έχουν την ευθύνη να προσθέσουν τα κατάλληλα χρώματα και να τα “δέσουν” με το φυσικό περιβάλλον. Λαμβάνοντας υπόψη και τις αλλαγές που συντελούνται στο φως ή τη βλάστηση από ώρα σε ώρα ή από εποχή σε εποχή. Θα επιλέξουν λοιπόν ακόμη και συγκεκριμένα φυτά και λουλούδια για να συνεπάρουν τις αισθήσεις μας και να πετύχουν το αποτέλεσμα που επιθυμούν σε επίπεδο συναισθημάτων και εικόνας.

Η ψυχολογία των χρωμάτων είναι ένα συναρπαστικό αντικείμενο μελέτης, με πάρα πολλές και ιδιαίτερα σημαντικές εφαρμογές στον σύγχρονο κόσμο. Τώρα λοιπόν που ξέρετε πως τίποτα δεν είναι τυχαίο όσον αφορά τα χρώματα γύρω σας, θα δίνετε περισσότερη προσοχή στις εναλλαγές των χρωμάτων στην καθημερινότητά σας.

Σύνδεσμοι έρευνας: